DİKKAT... DİKKAT... DERNEĞİMİZDEN ÖDÜLLÜ MAKALE YARIŞMASI....
 
POSTA TEŞKİLATI 1852’DE ÖZELLEŞTİRİLECEKTİPOSTA TEŞKİLATI 1852’DE ÖZELLEŞTİRİLECEKTİ

Tarih: 2012-12-05

 

OSMANLI DÖNEMİNE AİT BİR ÖZELLEŞTİRME DENEYİMİ-POSTA TEŞKİLATININ ÖZELLEŞTİRİLMESİ

YUNUS TÜRKÖLMEZ

 Tanzimat Döneminde, artan ulaşım olanaklarından yararlanan Posta örgütü yeniden düzenlenir. Gülhane Hattı Hümayunu’nun okunmasından bir yıl sonra 1840 yılında Posta Nezareti Kurulur. Haber ve gönderi iletimi artık halkın ve özel kişilerinden de yararlanabileceği bir düzene kavuşmuştur. 

Çünkü bu tarihe kadar Osmanlı İmparatorluğunda Özel Haberleşme resmi sistemin dışındadır. Resmi sistemden özel kişilerin ve halkın yararlanmasına asla izin verilmezdi. Posta Tatarını özel haberini iletmeye ikna edebilenlerin dışında, kişiler ve özel örgütler haberleşmek için kendi olanaklarını kullanmak zorundaydılar. Bunun için kullanılan çeşitli yöntemler bulunuyordu. Başlangıçta Kervanlar, Hacılar, Gezginler, Gezgin Ozanlar vb. aracılığıyla pek çok haber iletilebiliyordu. 

Ancak zaman içerisinde bu işi belirli bir ücret karşılığında yapan ve özel haberleri taşıyan Sai denilen kişiler belirmeye başlamıştır. Gittikleri yerlerde de gönderilecek haberleri toplayıp başka yönlere doğru yola çıkıyorlardı. Evliya Çelebi bile kendisinin bu özel haberleri iletmesi karşılığında kese kese altın aldığını yazmaktadır.

Bu yeni dönemde de Posta Tatarları yine eski yolları izliyordu. At değişim noktaları yine eski Menzilhanelerdi. Ancak bu yeni dönemde İstanbul’dan, Anadolu’ya ve Trakya’ya giden Posta Yolları’nın her birine ve önemli merkezlere Posta Müdürleri atanır. 1846 yılına gelindiğinde Avrupa’da 14, Asya’da 23 Posta Müdürü bulunuyordu. Posta Tatarlarının uğramadığı yerlerde iletimi en yakın Posta İstasyonunun sürücüleri sağlıyordu. Posta Yolları ise Demiryolu yapımı geliştikçe değişiyor ve gelişiyordu.

Osmanlı Devleti Posta Nezaretini kurmakla öncelikle ülke sınırları içerisinde postaları bir tekel altında birleştirmeyi ve çalıştırmayı öngörmüştü. Ancak bunu tam olarak gerçekleştirebilmiş değildir. Birinci Posta Kanununda bu konuda yeterince bir açıklama olmayışı, Postaların bir dönem özel bir işletmeye verilmesi, eski tatar, kiracı, katırcı ve emanetçilerle bazı araba şirketlerinin Posta Taşımacılığı yapması buna engel olmuştur. Yabancı Postaların varlığı ise bu konuda en güçlü ve zorlu bir etkendi.*

İşte böyle bir ortamda, 1852 yılında İstabl-ı Amire Müdürlüğü(Saray Ahırları Müdürlüğü) yöneticisi İsmail PaşaSadarete başvurarak Posta Teşkilatını, o yılki gelirinden yüzbin kese fazlasını vermek şartıyla işletme hakkının kendisine verilmesini talep eder. Padişahın** onayını müteakip 13 Mart 1852 ile 13 Haziran 1857 tarihlerini kapsayan 4 yılı aşan bir süre için Postaların işletilmesi vePosta Nazırlığı görevi kendisine verilir.
 
Ancak sonuçta, gelirde bir artış olmadığı gibi önemli başka sakıncalar da doğurmuştur bu yeni süreç. Maliye kâtibi İzzetlü Bey Efendinin düzenlediği rapora göre “bu ihaleden dolayı hazinenin çok zarar etmesine rağmen İsmail Paşa çok kar elde etmiş ve mültezimlik işinde dürüst davranmamıştır.” Ayrıca o dönemde Rusya ile sürmekte olan savaşta*** posta yoluyla usulsüzlükler ve Paşanın Rusya ile işbirliği yaptığının anlaşılması üzerine nihayet sürenin bitimi beklemeden sözleşmesi feshedilir ve bir daha da bu uygulamaya dönülmez. Padişahın emri ile de İsmail Paşa Bolu’ya ve işbirliği yaptığı Liva Ferhat Paşa ise Kütahya’ya sürgünle cezalandırılır.

Bu konuyu neden ele aldığımıza da kısaca değinmekte yarar var diye düşünüyorum. Gazetelerde Türk Telekom’dan sonra PTT’nin de Özelleştirilmesi için Şirketleştirme sürecini tamamlayarak hazır hale getirildiğine dair haberler yer almakta. Temel Kamu hizmetlerinden birisi olan Posta Hizmetlerinin özelleştirilmesi ile belirli bir rant alanı yaratılacağı kesin gibi gözüküyor. Ülkemizin her yerinde hizmet alım noktaları ve yaygın şubeleşmesi ile çok önemli bir ihtiyaca cevap veren Posta Teşkilatının ve hizmetten yararlanan halkımızın bundan, en azından maliyetler açısından zararlı çıkacağını düşünüyorum. 

Bu nedenle geçmişte yaşanan olumsuz bir deneyimi önemli gördüğüm için sizlerle paylaşmak istedim. Haberleşme emekçilerinin örgütlü olduğu sendika ve derneklerin bu konuya daha duyarlılıkla, halkı ve kamuoyunu bilgilendireceği ümidiyle yazımızı burada noktalayalım.

Dostlukla.


*Osmanlı İmparatorluğunda Yabancı Postaların varlığı ve işletilmesi ayrı bir yazı konusu olarak ele alınacaktır. **  Abdülmecid:(1839-1861)*** 4 Ekim 1853 - 30 Mart 1856 tarihleri arasındaki Osmanlı-Rus Savaşıdır.****Ülkemizde Haberleşme Hizmetlerinin Genel Bir Tarihi Hakkında; Asaf Tanrıkut. Türkiye’de Posta ve Telgraf ve Telefon Tarihi ve Teşkilat ve Mevzuatı. Ankara 1984, Yunus Türkölmez.”PTT’de İşçi ve Memur Örgütlenmesi”. (Ankara.1988)

Bu Haber 5293 defa okunmuştur.
ADANA, ÇEKİL ARADAN
NUTUK´TA TELGRAF VE TELGRAFÇILAR
TEKNOLOJİ TARİHİNDEN EN ÖNEMLİ 9
POSTA VE TELEKOMÜNİKASYONDA İLKL
ANTALYA TELGRAFHANESİ GERÇEĞİ
NOSTALJİ; PTT SPOR KULÜBÜ
PTT TARİHİNİN İLK BÜYÜK YOLSUZLU
KUTLUCA (KUŞÇALI) TELGRAFHANESİ
POSTANE İŞGALLERİ III
POSTANE İŞGALLERİ (2)
POSTANE İŞGALLERİ (I)
FOTOĞRAFLARLA NOSTALJİ
İZMİR TELEFON ŞİRKETİNİN DEVLETL
İZ BIRAKAN PTT’CİLER 4: ORHAN V
PTT-TELEKOM TARİHİNDEN FOTOĞRAFL
PTT-TELEKOM TARİHİNDEN FOTOĞRAFL
ESKİ VE İLGİNÇ TELEKOM REKLAMLAR
PTT ve TELEKOM FOTOĞRAFLARI 2
PTT-TELEKOM TARİHİNDEN FOTOĞRAFL
PTT (TÜRK TELEKOM) FUTBOL TAKIMI
BU KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
 
  Copyright © 2006-2011 Telekomcular Dernegi
Web sitesinde yer alan yazi,resim ve materyaller izinsiz kullanilamaz,kopyalanamaz!