ÖzelleÅŸtirme Kanunu’nda, iÅŸsiz kalacak olanlarla ilgili önlemler ve bunlara verilecek tazminatlar ağırlıklı olarak yer alıyor.  ÖzelleÅŸtirme Kanunu ilkeler kısmında da  “DoÄŸabilecek istihdam azalmaları ile ilgili olarak mevcut kanunlarda ve/veya toplu iÅŸ sözleÅŸmelerinde öngörülen tazminatlara ek olarak Ä°ÅŸ Kaybı Tazminatı’nın verilmesi”  yer alıyor.

Bugüne kadar özelleÅŸtirme gelirleri, temettü gelirleri ve faizler dahil  54,9 milyar dolar oldu. Maliye Bakanı ÅžimÅŸek, bu yıl da özelleÅŸtirmelerden 12.7 milyar dolar gelir olacağını ifade  ediyor. Bu gelire raÄŸmen, bugüne kadar yapılan istihdam ödemeleri toplamı 501 milyon dolar oldu.

Yine kanunda özelleÅŸtirme ilkeleri içinde, mülkiyetin yaygınlığından söz ediliyor. Gerçekte ise, mülkiyetin yaygınlaÅŸtırılması gözetilmedi. Siyasi iktidar özelleÅŸtirmeyi bütçe açıklarını kapamak için kullandı. ÖzelleÅŸtirmeyi blok satış yoluyla yaptı.

ÖzelleÅŸtirmeyi ilk baÅŸlatan Ä°ngiltere oldu. Tony Blair, paydaÅŸ toplum kavramı getirdi. ÖzelleÅŸtirmenin önemli kısmını, yüzde 90’ını halka arz yoluyla yaptı. EÄŸer toplumu yatırımlara ortak ederseniz halk da o yatırıma sahip çıkar, kendini o yatırımın koruyucusu olarak görür. Ayrıca, sermaye piyasası, borsa daha derinlik kazanır, ekonomide kırılganlık azalır.

ÖzelleÅŸtirme Ä°daresi BaÅŸkanlığı 2013 performans raporunda Maliye Bakanı, özelleÅŸtirme hizmet kalitesinin artırılmasına ve hizmet veya mal ve fiyatının ucuzlamasına neden oldu.

Et Balık Kurumu’nda devlet çark etmek zorunda kaldı. Çünkü et fiyatları arttı. Kaldı ki, SEKA özelleÅŸti, kağıt fiyatları düÅŸtü mü? Tekel özelleÅŸti içki fiyatları katlandı. Maliye Bakanı neyin ucuzladığını da söylese herkes meraktan kurtulur. 

Ä°stanbul’un birçok yerinde, Telekom hizmeti alınamıyor. Söz gelimi Ömerli’de telefonlar sık, sık kesiliyor. Ä°nternet çok sorunlu çalışıyor. Nedeni nüfusun az olmasıdır. Telekom eÄŸer devlette olsaydı, kar amacı düÅŸünmeden her yere hizmet götürürdü. Özel sektör neden zararına iÅŸ yapsın?

Aslında 1980’li yıllarda baÅŸlayan “Ekonomiyi tamamıyla piyasanın yönlendirmesine bırakmak”  ÅŸeklindeki felsefe, geliÅŸmekte olan ekonomilerde piyasanın oligopol yapı kazanmasına neden olmuÅŸtur. ÖzelleÅŸtirme de devlet tekelini özel sektör tekeline bırakma ÅŸeklinde sonuç vermiÅŸtir.

Piyasada tam rekabet koÅŸullarının çalışmıyor olması ve neticede kartelleÅŸme, oligopol yapıların oluÅŸması tüketicinin zararlı çıkmasına yol açmıştır. Ayrıca devletin dışlanması, devletin toplumun refahı için kullanabileceÄŸi iktisat politikası araçlarını da sınırlamıştır. Küresel ekonomide devletin elinde yalnızca para ve maliye politikasının araçları kalmıştır. Ancak spekülatif sermaye hareketleri bu politikaları da çoÄŸu zaman pasifize etmiÅŸtir. Kısa vadeli sermaye hareketleri ile finansal balonlar merkez bankalarını zor duruma bırakmış ve bu bankaların daha fazla müdahale etmelerine neden olmuÅŸtur. Yalnızca gelir getirmesi amacıyla yapılan özelleÅŸtirme uygulamaları da iÅŸin tuzu biberi olmuÅŸtur.
 

Prof.Dr. Esfender KORKMAZ