Derneğin İlk Sağlık Anlaşması SETUR İLE İNDİRİMLİ TATİL
 
OSMANLI´DA İLK GREV TELGRAFHANEDEOSMANLI´DA İLK GREV TELGRAFHANEDE

Tarih: 2015-02-13

İLK GREV TARTIŞMALARI VE BEYOĞLU TELGRAF İŞÇİLERİNİN GREVİ

 

Osmanlı’da İlk Grev, 17-23 Şubat 1872. Beyoğlu Telgraf İşçilerinin Grevi.   

Yunus TÜRKÖLMEZ

Ülkemiz İşçi Sınıfı mücadeleleri tarihine baktığımızda ilk grevin ne zaman yapıldığı konusunda kaynakların büyük bir çoğunluğu 1872 yılında Kasımpaşa Tersanesi çalışanlarının yaptığı grevi örnek gösterirler.  Oysa bu bilgi ne kadar doğrudur tartışmalıdır.

İlk olup, olmadığı ya da tarihindeki bir yanlış kayıt şüphesiz ki bu grevin hak alma mücadelesindeki yerini ve önemini azaltmaz. Ancak tarihe doğru bir kronolojik sıralama ile bakmanın önemi de yadsınamaz. Öncelikle bu tartışmaya sebep olan tarih ve bilgi yanlışlığına bir bakalım.

Bu konuda önemli bir çalışma yapmış olan Lütfü Erişçi “Türkiye’de İşçi Sınıfının Tarihi” adlı eserinde ilk grevlerden şu şekilde bahseder. “Filvaki 1872 senesi Ocak ayının sonlarında İstanbul Tersaneleri işçileri yevmiyelerinin ödenmemesi yüzünden grev yapıyordu. (…) Gene o senenin Temmuz’unda Beykoz Kundura Dikimhanesinde 300 Amelenin ücretlerinin düzenli ödenmemesi nedeniyle eylem yaptıkları haberleri gazetelerde yer alıyordu.”

Lütfü Erişçi 1872 yılına ait grevlerde Telgrafçıların Grevinden bahsetmemektedir. Yine bu konularda önemli çalışmalar yapmış olan Kuthan Fişek’te çalışmasında ilk grev olarak Tersane İşçilerinin Grevinden bahsetmektedir.                                                    

Bu konu hala araştırmaya muhtaç bir alan olmakla beraber, araştırmacı ve yazar Oya Sencer bize göre tartışmaya en fazla açıklık getiren kişi olmuştur. Oya Sencer’e göre “Bilinen İlk Grev Kesin Olarak Beyoğlu Telgraf İşçilerinin Grevidir”. 1969 yılında yayınlanan ‘Türkiye’de İşçi Sınıfının Doğuşu ve Yapısı’ adlı eserinde bu yanlışlığı şöyle izah etmektedir.

“Dönemin gazetelerinde görülen ilk grev haberleri 1872 yılına aittir. 17 Şubat ve 23 Şubat tarihli ‘La Turguie’gazetesi, Beyoğlu Telgraf İşçilerinin grevi nedeniyle Borsa’da, Borsa oyunları ile uğraşan ve zamanında haber alıp verebilmek için telgrafa güvenen kimseler arasında huzursuzluk uyandırdığı bildirilmektedir. Bir devlet şirketi olan Telgraf İşçilerinin Grevi ücret nedeniyledir. 

İlk Grev olayı 1872 Tersane İşçileri Grevi değildir. Çünkü 1872 de olmuş gibi gösterilen (bu) işçi hareketi gerçekte 1873 Ocak ayına rastlamaktadır. Yanlışlığa 1289 Hicri Tarihinin, Miladi Tarihe çevrilmesindeki hatanın sebep olduğu sanılmaktadır. Aynı tarihlerde Türkçe ‘Hadika’ gazetesi yayınlanmaktadır. Bu grevin ilk grev olduğu yolundaki bilgilerin kaynağı da genellikle Lütfi Erişçi’nin yaptığı çalışmadır”.

Tartışmaya en son noktayı ise “Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi” koymuştur. Bu grevin iş bırakmaya ait bilinen ilk veri olduğunu ve grev sebebiyle “yabancı ve Levanten tüccarlar ile bankerler arasında huzursuzluğa ve tepkiye yol açtığını” yazmaktadır.(Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi. C.2.S.30) 

Zaten Beyoğlu Telgrafhanesi de yabancı elçiliklerin, Avrupa ile hızlı ve sürekli haberleşme ihtiyacı içerisinde olan tüccar ve bankerlerin bu bölgede toplanmış olmaları nedeni ile 1870 yılında kurulmuştu.

PTT’nin kurumsal tarihinde, çalışanların bilinen ilk eylemi olan bu grev, aynı zamanda ülkemiz işçi sınıfının mücadele tarihinde de “ilk grev” olma onurunu taşımaktadır. Bu ilk olmanın birçok nedeni elbette vardır. Ancak bize göre en önemli nedenlerinden birisi de “Telgraf Memuru” olabilmek için gerekli olan niteliklerdir.

Çünkü bir kişinin telgraf memuru olabilmesi için öncelikle iyi derecede okur yazar olması ve aynı zamanda yazısının düzgün ve okunaklı olma zorunluluğu vardır. Sadece bu da yetmeyecek ve telgraf için Mors Alfabesini öğrenmesi gerekecektir. Önceleri telgraf haberleşmesi dilinin Fransızca olması nedeniyle kişinin Fransızcayı da iyi derecede bilme zorunluluğu doğmaktadır. (Mors Alfabesinin Türkçe düzenlemesi ancak 1861 sonlarında yapılmıştır)

Bütün bu nitelikler ve sürekli Avrupa ile haberleşme telgraf memurlarını son derece önemli ve ayrıcalıklı bir konuma getirmektedir. Ayrıca muhtemelen Avrupa’da gelişen işçi eylemleri ve sendikal mücadelelerden de çok çabuk haberdar oluyorlardı.

Telgrafçıların daha sonraki dönemlerde süreli yayınlar çıkardıkları da göz önüne alındığında, bütün bu özelliklerin onların haklarını aramaları için birlikte hareket etme ve ilk greve çıkmalarında olumlu bir etkisi olduğunu düşünüyorum.

Ancak bugün işkolunda örgütlü sendikaların bu konuyu ya hiç gündemlerine almayışları, ya da önemsememeleri de ayrı bir üzüntü kaynağı olmaktadır. Kendi tarihini önemsemeyen ve geçmişi kendi yönetim tarihlerinden başlatan anlayışların, mücadele tarihine katacakları çok fazla bir şey de olmayacaktır.

Dostlukla.

Beyoğlu Telgrafhanesi

Osmanlı'da Telgrafçı

Osmanlı 

 

 

Bu Haber 3272 defa okunmuştur.
TURKCELL FAİZSİZ BANKACILIĞA GİR
ŞİFRENİZİ GÜVENLİ Mİ SANIYORSUNU
VODAFONE´DA AKILLI ŞEBEKE
VODAFONE´UN İŞGÜZARLIĞI MI?
TUİK 2017 BİLİŞİM ARAŞTIRMASI
TBD “ÖZENLİ TÜRKÇE ÇALIŞMA GRUBU
BEYAZ HACKER EĞİTİMİ
5 G VADİSİ TEST SAHASI AÇILDI
TELEKOMÜNİKASYONUN TÜSİAD´
E-DEVLET ÇIKMAZDAN NASIL ÇIKAR
BTK NİHAYET ÖNLEM ALDI
NOKİA EFSANESİ GERİ DÖNDÜ
GSM FİRMALARI SORUNLARI ÇÖZEMİYO
GSM FİRMALARININ ÜÇ AYLIK PERFOR
E-İMZA SON 5 YILDA 5 KAT ARTTI
TGC´DEN TURKCELL´E Ö
UYAP ENTEGRASYONU PROTOKOLÜ
ŞİRKETLERDE SİBER GÜVENLİĞİN ADI
TURKCELL´İN 4,2 MİLYAR DOLARLIK
DOLANDIRICILAR İŞ BAŞINDA TELEKO
BU KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
 
  Copyright © 2006-2011 Telekomcular Dernegi
Web sitesinde yer alan yazi,resim ve materyaller izinsiz kullanilamaz,kopyalanamaz!