"ARTIK TELGRAFIN TELLERİNE KUŞLAR KONMUYOR- PTT ve Türk Telekom Anıları" isimli kitabımızı NASIL TEMİN EDEBİLİRSİNİZ?
 
DERSİMİZ ELEKTRİK-ELEKTRONİKDERSİMİZ ELEKTRİK-ELEKTRONİK

Tarih: 2015-04-06

SELCAN TAŞÇI-YENİÇAĞ

Tam gün elektrik kesintisi skandalı esnasında bir mesaj atmıştım sosyal medya hesabımdan:
“Şahsen bir elektrik mühendisinin Bilal’e anlatır gibi anlatmasına ihtiyacım var..”
***
ODTÜ’lü bir elektrik-elektronik mühendisi, Begüm Hanım sağolsun cümle cümle tercüme etmiş Enerji Bakanı’mızın ne demek istediğini:
“Bakan Bey: En önemli noktalardan bir tanesi saat 10:36 itibariyle arzımızın fazla, talebimizin de az olduğu zamanlardan bir tanesi. Sabah 07:30-08:30’da tüketimin daha fazla olduğunu görüyoruz.
B. K.: Elektrik şebekesindeki en önemli olay arz-talep dengesinin sağlanabilmesidir. (…) Talep arttığında üretimi arttırmak temel hedefken sistem frekansının dengelenmesi ve voltaj değerinin olduğunca sabit tutulması da gerekmektedir. Çok kısaca özetleyeyim, sistem frekansı santrallerin çalışma hızıyla doğrudan bağlantılıdır. Üretimi arttırmak için santraller daha çok çalışmaya, türbinler daha hızlı dönmeye başlarsa sistem frekansı yükselir. Üretim azalırsa, ya da bir santral bir şekilde devreden çıkarsa sistem frekansı düşer. (Voltaj değeri biraz daha farklı değişkenlere bağlı, ona pek girmeyeyim J.)
Bakan Bey: Nereden kaynaklanıyor olabilir, iletim hatlarından, ya da manevra dediğimiz hadiseden kaynaklanabilir.
B.K.: Sistem frekansını, voltaj değerini veya arz talep dengesini düzenlemek için elektrik şebekesi üzerinde farklı manevralar yapılabilmektedir. Mesela Ankara’da kamu binaları klimaları kapattı ve elektrik talebi/tüketimi düştü diyelim. TEİAŞ tarafından kontrol edilen elektrik şebekesinin de üretimin azaltılması için A noktasındaki santrale üretimini azaltması söylenebilir fakat bu sistem frekansında ya da voltaj değeri üzerinde olumsuz etkiye sebep oluyorsa, B noktasındaki santralde üretimin arttırılması istenebilir. Üretim miktarının hangi miktarda arttırılacağı, hangi hatlar üzerinden sisteme aktarılacağı belli yazılımlar üzerinden hesaplanır ve gerekli santrallere ya da bunların şebekeye bağlantığı trafo merkezlerine gerekli uyarılar yapılır. Bu manevralar yanlış yapıldıysa ya da uyarılar dikkate alınmadıysa sistemin kendini koruma mekanizması devreye girer ve trafo merkezlerinde bulunan ” kesici “ dediğimiz elektriksel ekipmanlar elektriği keser. (Evdeki sigorta evin elektiğini mahallenin elektriğinden kesiyorsa, kesiciler de santralleri ve son tüketici noktalarınının elektrik şebekesi üzerinden bağlantısını keser.) Bunun sebebi maddi zararı engellemektir…
Bakan Bey: Gölbaşı’nda merkezde bir kriz merkezimiz var. Orada bu yakinen takip ediliyor…
B.K.: Tüm Türkiye’deki elektrik şebekesi (trafo merkezleri-santraller) Gölbaşın’daki milli yük tevzi merkezinde izlenebilmektedir.
Bakan Bey: Yani siber bir saldırı mıdır onu da söyleyemem. Bizim merkezlerimiz var, sistemin tamamının gözetildiği merkezlerimiz var. Acaba merkezleri, bölgeleri izole etmediği için mi bunlar oldu? Her bir daire kendi içinde bunu yönetmesi gerekirdi.
B.K.: Elektrik iletim şebekesi kendi içinde bölegelere ayrılır. 154 kV’luk system, 380 kV’luk system, 34,5 kV’luk system (bu iletimden çok dağıtım şebekesi olarak geçer aslında. İletim sistemine TEİAŞ bakar, dağıtımlara EDAŞ’lar.) Ana hat 380 kV’tur. Tüm büyük ve önemli santraller bu hat üzerine bağlıdır. Stratejik açıdan da önemlidir diyebiliriz. 154 kV’luk sistem bölgesel iletim sistemleridir ve belirli ayırma manevralarıyla birbirlerinden bağımsız halde çalışabilirler. 34,5 kV system ise şehiriçi elektrik şebekesidir. Yani 380 kV Türkiye ise, 154 kVluk sistemler bölegelerimiz oluşturur, 34,5 kV ise şehirleri gibi bir benzetme yapabilirsiniz. Eğer uygun manevralarla bu sistemler acil durumlarda/sorunlu durumlarda birbirlerinden izole edilmezlerse tüm sistemin kötü etkilenmesi ve olumsuz tepki vererek hemen hemen her yerde kendini kapatması beklenen bir durumdur. Önemli olan doğru zamanda sorunlu bölgenin diğerlerini etkilemeyecek şekilde izole edilmesidir.
Siber saldırı noktasına gelince, yukarıda belirttiğim Gölbaşındaki milli yük tevzi merkezinde ya da bölgesel yük tevzi merkezlerinde tüm elektrik şebekesinin kontrol mekanizmasının yazılımına dışarıdan bir müdahale yapıldıysa ve gerekli manevraların yapılması önlendiyse bu bir siber saldırı olarak nitelendirilebilir. Daha önce dünyada örnekleri yaşanmıştır.
(…)
Hürriyet’teki bir habere göre “kuvvetli gerekçelerden biri de İskenderun’da kurulu gücü 1200 megavat olan Atlas Termik Santral’in devreden çıkması olarak gösteriliyor. “
1200 MWlik bir santral şebekedeki ciddi bir santraldir ve devreden çıkması yani şebekeyle bağlantısının kesilmesi ciddi bir olaydır. Bağlı olduğu noktaları etkilememesi mümkün değildir. Fakat Tüm Türkiye’yi etkileyecek boyutta olması sorunlu bölgenin izole edilmesinde geç kalındığını gösterir ve sistemin koruma mekanizması devreye girerek tüm şebekeyi çalışmaz hale getirir. Bayılmak gibi bir durum aslında. Şebeke kapandıktan sonra tekrar eski haline dönmesi evdeki prizi açınca lambanın yanması gibi değildir. Zaman alır çünkü santraller özellikle de büyük güçlü termik santraller çok çabuk tepki verebilen, çok hızlı çalışabilen yapıda değillerdir. (Aslında her santral tipi için söylenecek farklı farklı şey var ama size de detaya boğmak istemiyorum.)
(…) Umarım çok karmaşık olmamıştır.”

Bu Haber 704 defa okunmuştur.
ÖMER HALİSDEMİR ANISINA ÖZEL PUL
ÖZELLEŞTİRME HAKKINDA BİR TWEET
İNTERNETTE KAR ÇOK YATIRIM YOK
DÜNYANIN EN SAYGIN 100 ŞİRKETİ
BİLİŞİM VE RESİM
PTT VE TELEKOM ORTAK ŞİRKET Mİ K
DESTANIN ADI ÇANAKKALE
16 MART ve MANASTIRLI HAMDİ
ŞİŞLİ PTT ŞUBESİNDE SOYGUN
DOĞU ANADOLU 1. BİLİŞİM BULUŞMAS
BUGÜN SAAT 16´DA KIZILAYDA BULUŞ
TELEFON DİNLENMESİ NASIL ANLAŞIL
CIA BİZİ DİNLİYOR
BTK´DA BY-LOCK OPERASYONU
PTT´NİN KURUMSAL İLETİŞİM GÜCÜ
KADINLARIMIZ
KADINLAR GÜNÜ KUTLAMASINA DAVET
GSM FİRMALARI VE MÜŞTERİ BİLGİLE
ŞEHİRLER AKILLANIYOR, HAYAT DİJİ
ERDOĞAN GÜMÜŞ´ÜN BABASI VEFAT ET
BU KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
 
  Copyright © 2006-2011 Telekomcular Dernegi
Web sitesinde yer alan yazi,resim ve materyaller izinsiz kullanilamaz,kopyalanamaz!