ÖZELLEÅžTÄ°RMEDE 195 KURULUÅžTA KAMU PAYI KALMADI

Türkiye’de özelleÅŸtirme uygulamaları kapsamında 195 kuruluÅŸta hiç kamu payı kalmadı. Uygulamaların vatandaÅŸa dönüÅŸü ise daha kötü hizmet ve fiyat artışı oldu.

Cumhuriyet gazetesinden Yener Karadeniz’in haberine göre, son olarak boÄŸaz köprüleri ve Milli piyango ile yeniden gündeme gelen ve önceki gün genel kurulu gerçekleÅŸtirilen AKP’nin de en büyük gelir kalemleri arasında yer alan özelleÅŸtirmeler, amacından uzaklaşıyor. 1985’ten bu yana 271 kuruluÅŸtaki kamu hisseleri, bin 797 taşınmaz, 10 otoyol, 2 boÄŸaz köprüsü, 146 tesis, 7 liman, ÅŸans oyunları lisans hakkı ile araç muayene istasyonları uygulama kapsamına alındı ve uygulamalar sonucu 195 kuruluÅŸta hiç kamu payı kalmadı. 67.6 milyar dolar gelir elde edilen özelleÅŸtirmeler, daha çok ÅŸirketlere yaradı, vatandaÅŸa ise fiyat artışı ve daha kötü hizmet olarak döndü. Zira, Tüketici Sorunları DerneÄŸi’ne bu konuda gelen ÅŸikâyetlerde yüzde 100’lere vatan artışlar görülmüÅŸ. Öte yandan özellikle elektrik dağıtım ÅŸirketlerinin özelleÅŸtirmeleri kapsamında ise fahiÅŸ fiyat artışları görüldü. Elektrik Mühendisleri Odası’nın verilerine göre, tüketici tarifeleri 2008-2011 yılları arasında yılda; tek zamanlı mesken abonelerinde yüzde 91.3 oranında, tarımsal sulama ve alçak gerilim sanayi abonelerinde ise yüzde 84.7 oranında arttı. Sonraki yıllarda ise artış oranı her yıl devam etti.

Yabancı payı azaldı

Öte yandan bir diÄŸer amacı da yabancı sermaye giriÅŸini hızlandırmak olan özelleÅŸtirmelerde uygulamalarında 1986- 2011 yılları arasında yüzde 36 olan yabancı yatırımcı payı, son yıllarda yabancı ilgisinin zayıflaması ile 2015 yılı sonunda bu yüzde 22’lere kadar düÅŸtü. Halen özelleÅŸtirme kapsam ve programında 21 kuruluÅŸ bulunuyor. Bu kuruluÅŸların 11 tanesinde yüzde 50’nin üzerinde kamu payı var. Bunun yanısıra, özelleÅŸtirme kapsamında 682 taşınmaz, 48 tesis, 2 liman, 10 otoyol, 2 boÄŸaz köprüsü ile ÅŸans oyunları lisans hakkı da yer alıyor.

ÖzelleÅŸtirme dünyada da çok fazla uygulanan bir yöntem. Ancak uzmanlar, dünyadaki örnekler, vatandaÅŸa daha iyi hizmet olarak yansıyor. Ancak Türkiye’de özellikle elektrik baÅŸta olmak üzere bu konuda yeterli seviyeye gelinmediÄŸine dikkat çekiliyor.

Şirketlerin lehine, vatandaşın aleyhine uygulama

Åžirketler depozitonun üzerine bile yatıyor

Tüketici Sorunları DerneÄŸi (TÜSODER) Onursal BaÅŸkanı Aydın AÄŸaoÄŸlu, ülkemizde özelleÅŸtirmelerin ardından hizmet kalitesinin daha da düÅŸtüÄŸünü söyledi. Bazı sektörlerde alternatif olmadığı için tüketicilerin bu hizmeti almaya mecbur bırakıldığını belirten AÄŸaoÄŸlu, “ÖrneÄŸin telekomünikasyon sektöründe tam rekabet yok. Sabit ücret, haksız faturalandırma nedeni ile tüketici icra baskısı hapis korkusu ile yaşıyor. Elektrik, doÄŸalgaz gibi temel ihtiyaçlarda ise özelleÅŸtirilme sonrası fahiÅŸ fiyat artışları görüldü. Tüketiciler özelleÅŸtirmenin gazabına uÄŸradı. Ankara’da doÄŸalgazın özelleÅŸtirilmesi sonrası abonelere ek masraflar çıkartılıyor. Bu da yetmezmiÅŸ gibi aynı aileden vefat etmiÅŸ birinin üzerine olan sözleÅŸmeyi aynı meskende yaÅŸayan baÅŸka birinin üzerine alınması için baskı yapılıyor. Alması halinde tekrar depozito talep ediliyor. Bu ÅŸikâyetler çok arttı. Önceden yatırılan depozitoların üzerine yatıyorlar, yok sayıyorlar” diye konuÅŸtu. TÜSODER BaÅŸkanı Avukat Rıdvan Yıldız ise özelleÅŸtirme politikalarının millet menfaatini gözetmesi gerekirken kâr hedefi haline dönüÅŸtüÄŸü için tüketicilerin aynı hizmeti daha pahalı almak zorunda kaldığını söyledi.

21 dağıtım bölgesini 4-5 ÅŸirket paylaÅŸtı

EMO Enerji Birim Koordinatörü Olgun Sakarya, özelleÅŸtirmelerin dağıtım ÅŸirketlerinin lehine, tüketicinin aleyhine dönüÅŸtüÄŸünü vurguladı. “Kayıp kaçak düÅŸecek denildi düÅŸmedi, yatırımlar artırıldı ama denetim yok” diyen Sakarya, ÅŸöyle devam etti: “Plansızlık özellikle elektrikte ciddi anlamda sorunlar yarattı ve ciddi kesintilerle karşılaÅŸtı. Öte yandan elektrik enerjisinin üretimi iletimi ve dağıtımının eÅŸ zamanlı olarak planlanması ve faaliyetlerin eÅŸ zamanlı yapılması gerekiyor. Ama ne yazık ki planlamadan kopuldu. VatandaÅŸ elektrik kesintileri ile yüz yüze kaldı. Bunun çok somut örneÄŸi Trabzon’da Enerji Bakanı baÅŸkanlığında yapılan toplantıda ‘dağıtım ÅŸirketlerine 4 tane görev’ diye sunulan uygulamalar. MüÅŸteri memnuniyeti, teknik kalite ve hizmet sürekliliÄŸi, çaÄŸrı merkezi sıkıntılarından bahsediyor. Demek ki 7 yılda bunlar yapılmamış. Öte yandan rekabet olsun deniliyor ama 21 adet dağıtım özelleÅŸtirmesi 4-5 ÅŸirjkete bölüÅŸtürülüyor. Bu alanda dikey bütünleÅŸik yapı oluÅŸuyor.”